 |
Author: .. / RFI Language: fa Genres: Government Contact email: Get it Feed URL: Get it iTunes ID: Get it |
Listen Now...
نابود کردن هدفمند آثار تاریخی و زیرساختهای حیاتی ایران در جنگ کنونی
Tuesday, 21 April, 2026
ویران کردن هدفمند وسازمانیافتۀ ساختمانها، پُلها، کارخانهها، فرودگاهها و به طورکلی زیرساختهای حیاتی یک کشور و نیز بمباران میراث تاریخی و فرهنگی یک ملت، شهرکُشی (به انگلیسی «اوربیساید») نامیده میشود. تخریب موزهها، دانشگاهها، بیمارستانها، آزمایشگاهها، کتابخانهها، پژوهشگاهها و دیگر نهادهایی از این دست، با هدف نابودی حافظۀ جمعی، اندوختۀ علمی و دانش فنی و پزشکی یک ملت انجام میگیرد. به طور کلی، «شهرکُشی» به قصد از میان بردن توانایی یک ملت برای بازتولیدِ زندگی جمعی انجام میگیرد. کم و بیش همۀ ناظران بینالمللی از ویرانگریهای ارتش اسرائیل در نوار غزه و جنوب لبنان با عنوان «شهرکُشی» یاد میکنند. عباس امانت، خاورشناس و پژوهشگر تاریخ قاجاریه و استاد بازنشستۀ تاریخ و مطالعات بینالمللی در دانشگاه ییل آمریکا، در گفتاری ویدیویی به یک نمونۀ بسیار تکاندهنده از «شهرکُشیِ» دولت اسرائیل در جنوب لبنان اشاره میکند. به گفتۀ او، دولت اسرائیل در جنگ پیشین یک جنگل درخت سِدر را در جنوب لبنان بهکل نابود کرد. بیش از ده هزار نهال سِدر را (که نماد کشور لبنان است) از ریشه کند و بُرد در اسرائیل کاشت. این پژوهشگر در ادامه میافزاید: در بروکلینِ ایالت نیویورک آمریکا چندین بنگاه معاملات املاک وجود دارد که زمینهای زیتونکاری شدۀ فلسطینیانِ کرانۀ باختری را که نونشینان اسرائیلی تصرف کرده اند، به مشتریان آمریکایی میفروشند. ایالات متحد آمریکا و اسرائیل در جنگ دوازده روزه و جنگ اخیر با ایران گامهای بلندی در جهت «شهرکُشی» برداشتند. بمباران مکانهایی مانند «انستیتو پاستور»، بیمارستان گاندی تهران یا دانشگاه علم و صنعت معنایی جز «شهرکُشی» ندارد. انستیتو پاستور تنها یک مرکز آزمایشگاهی یا پژوهشی نبود بلکه بخشی از حافظه تاریخیِ پزشکی مدرن در ایران بود. در حملۀ هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل به این انستیتو، ساختمان مرکزی و آزمایشگاههای آن به شدت آسیب دیدند. انهدام پل معلق «بی 1» کرج که یکی از بزرگترین پروژههای معماری خاورمیانه بود، چه معنایی جز «شهرکُشی» میتواند داشته باشد ؟ بَنژامَن موتَن، استاد باستانشناسی دانشگاه سوربن، در مصاحبهای با رادیو بینالمللی فرانسه میگوید: در گزارشها به آسیب دیدن تنها چهار مکان ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو اشاره کرده اند. اما ایران پر از مکانهای تاریخیِ کمتر شناخته شده و ثبت نشده است که بیشک آسیب دیده اند. شکی نیست که ایرانیان آسیبهایی را که در بمباران تهران به کاخ گلستان رسید مرمت خواهند کرد، اما اصالت کاخ را بیگمان نمیتوانند به آن بازگردانند. بخشهایی مانند تخت مرمر و ایوان مرمر به شدت آسیب دیده اند. به گفتۀ این پژوهشگر، بازسازی بیشتر آثار تاریخی آسیب دیدۀ ایران امکانپذیر نیست. آثار باستانشناختی ایران به صدها هزار سال پیش برمیگردد. کهنترین آنها آثار دورۀ پارینهسنگی اند که برای علم باستانشناسی اهمیت کلیدی دارند. اگر ظهور نخستین روستاهای کشاورزی را دورۀ نوسنگی یعنی پس از دورۀ پارینه سنگی فرض کنیم، هنوز پرسشهایی دربارۀ مکانیسمهای ظهور کشاورزی و اهلی کردن گیاهان و حیوانات میان خاور نزدیک و آسیای جنوبی باقی مانده است. بدیهی است که ایران جایگاه محوری برای پاسخگویی به این پرسشها دارد. یونسکو فهرست مکانهای ثبتشدۀ ایران را در اختیار دو کشور مهاجم قرار داده بود. به گفتۀ این باستانشناس، بدیهی است که وقتی آن کشورها این مکانها را بمباران کردند، اخطارهای یونسکو را نادیده گرفتند. با توجه به اینکه هر دو کشور توانایی هدفگیری بسیار دقیق دارند و مختصات جغرافیایی مکانهای ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو را در اختیار داشتند، منطقی است به این نتیجه برسیم که آنها در هدف قرار دادن این مکانها اشتباه نکرده اند. رئیس جمهور آمریکا پروژۀ «شهرکُشی» خود و همپیمانش، دولت اسرائیل، را در ایران بیهیچ پردهپوشی بر زبان میآورد هنگامی که میگوید: «ما آنها را به عصر حجر برمیگردانیم؛ همان جایی که به آن تعلق دارند.» به گفتۀ «دومینیک موُئیزی»، کارشناس فرانسوی ژئوپلیتیک، رئیس جمهور آمریکا حتی هنگامی که تهدید میکند و میگوید: «امشب یک تمدن بهکل از میان خواهد رفت و هرگز دوباره باز نخوهد گشت»، مرتکب جنایت جنگی میشود. به نوشتۀ سازمان عفو بینالملل، سخنان آخرالزمانی دونالد ترامپ مانند «پایان دادن به کل یک تمدن» و «بازگرداندن یک ملت به عصر حجر»، نشاندهندۀ ابعاد هولناک بیرحمی و بیاحترامی به زندگی انسانهاست. هنگامی که تهدید او با حملۀ مستقیم به زیرساختهای غیرنظامی و تخریب نیروگاهها و پلها در ایران همراه میشود، ابعاد عظیم فاجعهای که او وعده میدهد آشکار میشود. قوانین بینالمللی بشردوستانه، حملات مستقیم به غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی را اکیداً ممنوع میکنند. تهدید به نابودی و تخریب جبرانناپذیر زیرساختهای حیاتی یک کشور نقض آشکار قوانین اساسی حقوق بینالملل است و پیامدهای آن نصیب ۹۰ میلیون ایرانی خواهد شد. چنین تهدیدی، تهدید به نسلکشی است که برپایۀ اساسنامۀ «دادگاه کیفری بینالمللی رُم» جرم شمرده میشود، زیرا به قصد نابودی کامل یا جزئی یک ملت انجام میگیرد. به گفتۀ کارشناسان، «شهرکُشی» را در گذشته داعش نیز در سرزمینهای زیر کنترل خود در عراق و سوریه بهویژه در موصل و پالمیرا به کار بست. «دولت اسلامی عراق و شام» میخواست آن سرزمینها را از آثار گذشتۀ پیش از اسلام پاک کند و، درنتیجه، دست به کشتار یزیدیها و پیروان دینهای دیگر زد و آثار باستانی آن سرزمینها را ویران کرد. تندروهای اسرائیلی برای «شهرکُشی» توجیه شرعی نیز دارند. آنان از دشمنان خود با عنوان «عمالیق» یاد میکنند که به فرمان کتاب مقدس باید از خُرد و کلان نابود شوند. آنان ایران امروز و متحدانش را «عمالیق» میخوانند.
